ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها (DEA) - پروژه بیست - پروژه ، مقاله ، پایان نامه ، برنامه نویسی

    Sorry, no posts matched your criteria.

ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها (DEA)

۸ خرداد ۱۳۹۶
بدون نظر

مشخصات

نام فایل

ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها (DEA)

حجم فایل

164 صفحه 5 پنج فصل

فرمت فایل

word

لینک کوتاه

http://www.prozhebist.ir/?p=1304

تعداد فروش

1

قیمت

100,000 ریال

لینک خرید / دانلود

100,000 ریال – خرید

چکیده

یکی از دغدغه های مدیران سازمان ها، آگاهی آنها از عملکرد سیستم های تحت مدیریت آنهاست. هدف اصلی این تحقیق، یافتن مقادیر کارایی هر یک از شرکت های تعاونی شهرستان …. و شناسایی دلایل ناکارایی شرکت های تعاونی مورد بررسی با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها می باشد. در نهایت درصدد ارائه راهکارهای منطقی بهبود عملکرد شرکت های تعاونی و ارائه استراتژی مناسب با استفاده از این تکنیک هستیم.

کارایی هر یک از واحدهای شرکت های تعاونی به عنوان متغیر وابسته و شاخص های ورودی و خروجی به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته می شوند.

پژوهش حاضر فرضیه ندارد، بلکه سنجش کارایی، مقایسه و تحلیل صورت می گیرد. این تحقیق در سطح شرکت های تعاونی شهرستان …. انجام می شود و بالطبع قابلیت اجرا در شرکتهای تعاونی را دارد. نوع و روش تحقیق، تحلیلی ـ توصیفی بوده،روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای و میدانی می باشد. ابزار گردآوری اطلاعات، اسنادو مدارک موجود در شرکت های تعاونی شهرستان …. بوده و در نهایت داده های مرتبط به شاخص ها با استفاده از مدل انتخابی و تحت نرم افزار DEA-SOLVERحل شده و خروجی ها تحلیل شدند.

کلید واژگان: تحلیل پوشش داده ها (DEA)، کارایی، ارزیابی عملکرد، رتبه بندی، ترازنامه.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

 


۱-۱ مقدمه

امروزه به دلیل پیچیدگی های فزاینده محیطی، محدودیت منابع و امکانات تولید و رشد سریع هزینه ها موضوع افزایش کارایی و بهره وری کلیه مؤسسات، کانون توجه مدیران قرار داده و ضرورت کاربرد اصول علمی و مدیریتی را در این بخش توجیه می کند. یکی از مهم ترین این اصول اندازه گیری کارایی است. ارزیابی عملکرد و متعاقب آن رتبه بندی واحدهای سازمانی به صورت روش های سنتی با استفاده از نسبت های مالی و شاخص های مالی رایج صورت می­پذیرد که این امر مسئله ارزیابی عملکرد را به چالش واداشته است.تحلیل پوششی داده­ها تکنیکی است که از کلیه مشاهدات گردآوری شده برای اندازه­گیری کارایی استفاده می­کند در واقع این روش با استفاده همزمان از چندین ورودی و چندین خروجی برخلاف روش­های سنتی هر کدام از مشاهدات را در مقایسه مرز کارا بهینه می­کند(مهرگان، ۱۳۸۳).

بنابراین در تحقیق حاضر، با هدف بررسی و شناخت مدل تحلیل پوششی داده ها و ارزیابی کارایی و بهره­وری شرکت های تعاونی با استفاده از مدل تحلیل مذکور، پس از مرور ادبیات موضوعی مربوط از میان جامعه آماری کل شرکت های تعاونی، تعداد ۲۱ شرکت ناهمگن در شرکت های تعاونی که دارای صورت حساب (ترازنامه) و صورت سود و زیان از تاریخ ۱/۱/۹۰به مدت دو سال لغایت ۲۹/۱۲/۹۱ انتخاب شدند. سپس با جمع آوری اطلاعات لازم، ارزیابی کارایی و بهره وری شرکت های تعاونی و رتبه بندی آنها پرداخته شد و در پایان نیز پیشنهاداتی برای مدیران ارائه شد.

رتبه بندی شرکت ها نقاط ضعف و قدرت شرکت ها و همچنین فرصت ها و خطرات سرمایه گذاری در آنها را به خوبی مشخص می کند. روش های نوین در برآورده کردن کارایی ما را متوجه روشی نو با رویکردی جامع به نام تحلیل پوششی داده ها (DEA) معطوف می دارد.

در این فصل پس از ارائه مقدمه، به بیان مسئله تحقیق و همچنین اهمیت و ضرورت تحقیق پرداخته می شود. همچنین اهداف تحقیق ، سؤالات (فرضیات) اصلی و فرعی، مدل مفهومی تحقیق، قلمرو تحقیق شامل قلمرو موضوعی و زمانی و مکانی و در نهایت واژه های کلیدی تحقیق ارائه شده است.

 

۱-۲ بیان مسأله

ارزیابی عملکرد سازمان­ها و شرکت­ها از موضوعاتی است که مدیران و محققین توجه زیادی به آن داشته­اند و تاکنون در این زمینه، مقالات زیادی منتشر شده است. وجود و یا عدم وجود نظام ارزیابی عملکرد کارآمد ، با حیات و مرگ سازمان رابطه­ای مستقیم دارد. تعاونی­ها سازمان­هایی هستند که باید مستقلاً و به دور از حمایت و نظارت دولت تشکیل شده و به کار خود ادامه می­دهدو یا اینکه لازم است زیر چتر حمایتی دولت قرار گیرند. اما این حمایتها دائمی نبوده صرفاً تا زمانی که دولت­ها بر تصمیم خود اصرار داشته باشند تا به اهداف سیاسی و اقتصادی نایل شوند پابرجا بوده است. بر پایه فلسفه تعاون ایجاد و گسترش تعاونی­ها صرفاً بایستی توسط مردم صورت گیرد یعنی اعضاء به حیات خود تداوم بخشند.هر شرکت تعاونی متعهد به ارائه خدمات به اعضاء مربوط می­باشند در این راستا شناسایی شاخص­های مؤثر بر عملکردها و اندازه­گیری کارایی هر یک از شرکت­ها و شناخت نقاط قوت و ضعف آنها در اهمیت بالایی برخوردار است.

تحلیل پوششی داده ها (DEA) روشی برای مقایسه و ارزیابی کارایی نسبی واحدهای تصمیم گیرنده ایست که هر یک دارای چندین ورودی و خروجی مشابه هستند، مانند مدارس، دانشگاه ها، بانک ها و غیره (Kleine,2001).در این تحقیق با استفاده از ابزار تحلیل پوششی داده­ها به ارزیابی عملکرد و تعیین کارایی و رتبه­بندی چندین شرکت موجود در تعاونی خواهیم پرداخت.

چالش اصلی این تحقیق تعیین نقاط قوت و ضعف شرکت­های مورد نظر با استفاده از پارامترهای موجود در ترازنامه و تعیین منابعی که موجودی ناکارامدی شرکت­های ناکارا می­گردد و همچنین اتخاذ تصمیمات و ارائه راهکارها برای قرار گرفتن شرکت­های ناکارا در مرز کارایی و یا افزایش رتبه آنها در رتبه­بندی تحقیق حاضر می­باشد.

در این راستا مسئله اصلی تحقیق عبارتست از:وضعیت عملکردی شرکت­های تعاونی شهرستان …. از حیث کارامدی چگونه است؟

اساس کار ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها (DEA) است، تحلیل پوششی داده ها یک تکنیک غیرپارامتری برای اندازه گیری کارایی نسبی یک مجموعه از واحدهای تصمیم گیری متجانس است. عبارت نسبی به این دلیل است که کارایی، نتیجه مقایسه واحدهای تصمیم گیرنده با یکدیگر است. از انواع مدل هایی که برای تحلیل مفهوم کارایی و به منظور ارزیابی کارایی نسبی واحدهای تصمیم گیرنده در تحلیل پوششی داده ها مورد استفاده قرار می گیرند. می توان به مدل های CCR (چارنز، کوپر و رودز (۱۹۷۸))، BCC (بنکر، چارنز و کوپر (۱۹۸۴))، مدل جمعی، مدل اندرسن پیترسن (۱۹۹۳) و مدل SBM (تون (۱۹۹۹)) اشاره نمود که در تحقیق حاضر پس از جمع آوری شاخص ها و تعریف واحدهای تصمیم گیری، مدل مناسب انتخاب شده است.

 

۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق

ارزیابی عملکرد به عنوان یکی از ضروری ترین زیر مجموعه های وظیفه کنترل ـ یکی از چهار عنصر دانش سازمان و مدیریت ـ در سازمانها است که به اندازه گیری و سنجش وضع موجود می پردازد تا بتوان از آن به عنوان مبنایی جهت تصمیم گیری در مورد ادامه، تعدیل و یا جلوگیری از کاری که در حال انجام است استفاده نمود. سیستم ارزیابی کارایی سازمان ها، یک مکانیزم مهم کنترل در راستای خط مشی ها و سیاست های کلی سازمان بوده و اطلاعات مهم و حیاتی را در خصوص میزان تناسب و سازگاری کارایی واحدها با برنامه ها، در اختیار مدیران قرار می دهند، البته وقوع این امر در گرو آن است که:

نظام ارزیابی کارایی از جامعیت کافی برخوردار باشد تا نتایج آن قابل استفاده بوده و تمام جوانب فعالیت ها را مدنظر قرار دهد (اداره تحقیقات و برنامه ریزی، ۱۳۸۴).

۱-۴ اهداف تحقیق

هدف اساسی این تحقیق ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. با استفاده از مدل DEA است. در این راستا اهداف فرعی تحقیق نیز که مدنظر است عبارتند از:

  • شناخت شاخص های مؤثر بر عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. و تعیین میزان کارایی و ناکارایی آنها و نیز نقاط قوت و ضعف آنها وهمچنین رتبه بندی شرکت های تعاونی شهرستان ….
  • شناسائی شرکت های تعاونی الگو به عنوان تعاونی های کارا ـ شناخت میزان اثرگذاری شاخص های مؤثر بر کارائی و برنامه ریزی به منظور استفاده بهینه از تمام پتانسیل های موجود در زمینه ارائه خدمت. ارائه تصمیمات یا راهکارهایی برای شرکت های ناکارا.

 

۱-۵ سؤالات تحقیق

سئوال اصلی

وضعیت عملکردی شرکت های تعاونی شهرستان …. از حیث کارآمدی چگونه است؟

سئوال فرعی

شاخص های مؤثر بر عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. کدامند؟

کدام شرکت های تعاونی کارآمد و کدام شرکت ها ناکارآمد هستند و نقاط قوت شرکت های تعاونی کارآمد و نقاط ضعف شرکت های ناکارآمد کدامند؟

چگونه می توان با ارائه یک مدل ریاضی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. را ارزیابی کرد؟

۱-۶ فرضیه ها

با توجه به ماهیت تحقیق مبنی بر ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. با استفاده از تکنیک DEA، فرضیه ای برای آن تعریف نمی شود.

۱-۷ مدل مفهومی

هر مدل مفهومی به عنوان نقطه آغاز و مبنایی جهت انجام مطالعات و تحقیقات است، بنحوی که متغیرهای موردنظر و روابط میان آنها را مشخص می نماید (Edwards etal, 2000). بدین معنی که می توان بیان نمود که به صورت ایده آل، مدل مفهومی همان نقشه ذهنی است (Masstricht school of management, 2001).

ابزار تحلیلی یک استراتژی جهت شروع و انجام تحقیق است که انتظار می رود در حین اجرای پروژه، متغیرها، روابط و تعاملات بین آنها را مورد بررسی و آزمون قرار دهد و حسب ضرورت تعدیلاتی در آنها انجام نماید و عواملی نیز از آنها کاسته و یا به آنها بیفزاید (Sautter & Leisen, 1999). همان طور که در بیان فلسفه استفاده از مدل مفهومی تحقیق هم بیان شده، شروع کار تحقیق با استفاده از این الگو مفهومی خواهد بود. اما در حین کار مطمئناً از مدل های (الگوهای مفهومی) دیگر نیز بهره گرفته خواهد شد. مدل مورد استفاده در نمودار شماره یک آمده است. (میرزایی، ۱۳۷۵)

به منظور آزمون قابلیت اجرایی بودن یک مدل، در حالت کلی می توان از سه متد استفاده کرد که عبارتند از:

  • اجرای مدل در دنیای واقعی (Koontz etal, 1980) (الوانی، ۱۳۸۰).
  • استفاده از روش دلفی یا نظرسنجی از خبرگان (Mulford & Klonglan, 1982).
  • استفاده از فنون ریاضی و شبیه سازی (Barjis etal, 2000).

بر این اساس، در تحقیق حاضر فنون ریاضی و شبیه سازی مورد استفاده قرار گرفته است.

 

متغیرهای ورودی

 

متغیرهای خروجی

نمودار ۱-۱- مدل مفهومی)منبع اسمعیلی کاکرودی،۱۳۸۸)

 

ورودی ها شامل: کل دارایی و حقوق صاحبان سهام

خروجی ها شامل: نسبت جاری، سود خالص، EPS ، رشد فروش می باشند.

 

 

 

۱-۸ قلمرو تحقیق

۱-۸-۱ قلمرو موضوعی

این تحقیق به ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. با استفاده از مدل تحلیل پوشش داده ها می پردازد.

۱-۸-۲ قلمرو مکانی

قلمروی مکانی تحقیق حاضر، شامل ۲۱ شرکت موجود در شرکت های تعاونی شهرستان …. می­باشد.

۱-۸-۳ قلمرو زمانی

با توجه به مقطعی بودن این تحقیق و هدف آن که ارزیابی عملکرد شرکت های تعاونی شهرستان …. میباشد؛ اطلاعات مورد نیاز از عملکرد شرکت های تعاونی از طریق ترازنامه و صورت سود و زیان برای دو سال مالی ۱۳۹۰-۱۳۹۱ انتخاب گردیده است.

۱-۹ تعریف واژه ها و اصطلاحات

  • عملکرد:

عملکرد به چگونگی انجام وظایف و فعالیت ها و نتایج حاصله از آنها اطلاق می شود (انوار رستمی، حسینی و آذر، ۱۳۸۴).

  • ارزیابی عملکرد:

ارزیابی عملکرد فرآیندی است که همه سازمان ها باید آن را انجام دهند، آنها ممکن است این کار را به صورت کاملاً سیستماتیک و یا خیلی سریع و خاص انجام دهند ولی به هر حال برای بهبود عملکرد باید به آن توجه کنند (Parker, 2000).

  • تحلیل پوششی داده ها[۱]:

تحلیل پوششی داده یک مدل برنامه ریزی ریاضی به کار گرفته شده برای داده های مشاهده است که روش جدیدی برای تخمین تجربی مرز کارایی را همچون تابع تولید فراهم می سازد که پایه اقتصاد مدرن می باشد. از آنجا که روش های موجود ارزیابی عملکرد از روش های تجربی بوده و همه فاکتورهای مربوط به کارایی را در بر نمی گیرد (به عنوان مثال اکثر روش ها فقط ستاده های سازمان را ملاک قرار داده و کمتر به مقایسه نسبت ستاده ها به نهاده­های واحد می پردازند، که به موجب آن اتلاف منابع در واحدهایی که سطح ستاده های آنها بالاست، کمتر مورد توجه قرار می گیرد). در این تحقیق، از روش تحلیلی پوششی داده ها که یک روش علمی و ناپارامتری است و به مقایسه نسبت ستاده ها به داده ها می پردازد، استفاده شده است. (قربانی، ۱۳۸۳).

 

بیانگر این مفهوم است که یک سازمان به چه نحوی از منابع خود در راستای تولید نسبت به بهترین عملکرد در مقطعی از زمان استفاده کرده است. کارایی عبارت است از نسبت بازده واقعی به بازده مورد انتظار (استاندارد تعیین شده). به عبارت دیگر، نسبت مقدار کاری که انجام شده به مقدار کاری که باید انجام شود، کارایی گفته می شود.

= کارایی

  • کارایی فنی[۳]:

کارایی فنی توانایی یک واحد تولیدی برای رسیدن به حداکثر تولید، با استفاده از مجموعه ثابتی از منابع موجود می باشد (فارل، ۱۹۷۵). این کارایی متأثر از عملکرد مدیریتی و مقیاس آن واحد (بنگاه) می باشد. به عبارت دیگر، کارایی فنی اختلاف بین نسبت خروجی به ورودی مشاهده شده با نسبت خروجی به ورودی در بهترین شرایط تولید است.                                                                             TE=ON/OS

  • کارایی تخصصی[۴]:

کارایی تخصیصی عبارت است از توانایی یک واحد در استفاده بهینه از نهاده ها برای تولید، با توجه به قیمت و تکنولوژی، به گونه هایی که هزینه حداقل گردد. در کارایی تخصیصی فرض بر این است که سازمان مورد نظر از لحاظ تکنیکی کاملاً کاراست.

ALE=OM/ON

این نوع کارایی، مفهومی است که به تشخیص بهینه عوامل تولید با توجه به قیمت این عوامل اطلاق می شود. فارل این نوع کارایی را هزینه می نامد. در این کارایی مقادیر ورودی و خروجی با توجه به قیمت، طوری انتخاب می گردد که هزینه های تولید حداقل گردد.

  • کارایی اقتصادی[۵]:

این نوع کارایی در واقع ترکیبی از کارایی فنی و کارایی تخصیصی می باشد و از آن به کارایی کل نیز تعبیر می شود، که برابر است با:

کارایی تخصیصی × کارایی فنی = کارایی اقتصادی

همانطور که گفته شد، کارایی فنی بیانگر حداکثر سطح تولید ممکن برای یک بنگاه تولیدی با استفاده از نهاده های معین است و کارایی تخصیصی با توجه به قیمت عوامل و محصولات و لحاظ سطح معین و ثابتی از تکنولوژی، میزان به کارگیری نهاده ها را در اندازه بهینه شان نشان می دهد. این دو مفهوم در مجموع بیانگر کارایی اقتصادی است که از آن به کارایی هزینه نیز یاد می شود. یک سازمان زمانی به کارایی اقتصادی می رسد که هم از لحاظ فنی و هم از لحاظ تخصیصی کارا باشد. به عبارت دیگر کارایی فنی، بخشی از کارایی اقتصادی است و این دو رابطه ضروری ـ و نه کافی ـ دارند.

ECE=TE×ALE=ON/OS×OM/ON=OM/OS

(فقیه نصیری و همکاران، ۱۳۸۹).

  • کارایی مقیاسی[۶]:

در متدلوژی تحلیلی پوششی داده ها، کارایی دیگری به عنوان کارایی مقیاسی مطرح می شود، که بیانگر نسبت کارایی فعلی یک واحد به کارایی در مقیاس بهینه آن واحد تولیدی است. به عبارت دیگر کارایی مقیاس، بیانگر تولید در مقیاس بهینه یک واحد تولیدی است (فلاح، ۱۳۸۶).

تاکنون تعاریف متنوعی از کارایی ارائه شده است. مفهوم کارایی در اقتصاد، تخصیص مطلوب منابع است. اما از نظر اهداف کاربردی، تعاریف گوناگونی بیان شده است. به طور کلی کارایی، معرف نسبت ستانده ها به نهاده ها در مقایسه با یک استاندارد مشخص است.

از این رو تشخیص کارایی، منوط به تعریف و مقایسه با یک واحد مطلوب استاندارد است. مبنای چنین حد مطلوبی می تواند با روش های مختلفی تعیین و مشخص شود.

 

  • رتبه بندی[۷]:

ترتیب شرکت های تعاونی بر اساس میزان کارایی که با استفاده از روش DEA به دست می آید، رتبه بندی می شود.

 

  • بازده به مقیاس[۸]:

عبارتست از رابطه بین تغییرات در خروجی ها نسبت به تغییرات در ورودی ها. بازده به مقیاس می تواند ثابت، افزایشی و کاهشی باشد، یعنی با افزایش ورودی ها، ممکن است خروجی به همان مقدار یا به مقدار بیشتر و یا به مقدار کمتر باشد.

 

  • واحد تصمیم گیری (DMU):

در مطالعات DEA سازمان هایی که مورد ارزیابی قرار می گیرند واحدهای تصمیم گیری نام دارند. در تحقیق حاضر ۲۱ شرکت از شرکت های تعاونی شهرستان ….، واحدهای تصمیم گیری می باشند.

[۱] – Data Envlopment Analysis

۱- Efficency

[۳] – Technical Efficency

[۴] – Alocative Efficency

[۵] – Economic Efficency

[۶] – Scale Efficency

[۷] – Ranking

[۸] – Returns To Scale

برچسب ها

۷ روز هفته، ۲۴ ساعته پاسخگوی شما هستیم، سوالی دارید؟ بپرسید

آدرس ایمیل

info@prozhebist.ir

تلفن تماس

09120824654